Ногиры культурæйы хæдзары арæзт æрцыд зындгонд оперон зарæггæнæг Котолиты Марияйы номарæн изæр. Ацы аз ыл хъуамæ сæххæст уыдаид 95 азы. Уæрæсейы Федерацийы сгуыхт æмæ Цæгат Ирыстоны адæмон артисткæ Котолиты Мария уыд, абарæн кæмæн нæй, ахæм хъæлæс мецо-сопранойы хицау. Сæйраг партитæ акодта дунеон классикон æмæ национ уацмысты. Уыди тынг фæлтæрдджын педагог. Йæ ахуыргæнинæгтæ рацыдысты зындгонд сценæтæм. 2017-æм азы Мария хорзæхджынгонд æрцыд "Ирыстоны сæраппонды" майданæй. Уымæн æмæ Котолиты Марияйы ном сызгъæрин дамгъæтæй фыст æрцыд нæ республикæйы культурæйы историйы. Йæ царды сæйраг мелоди та сбаста йæ райгуырæн бæстæимæ æмæ артистты ног фæлтæртæ хъомыл кæнынимæ. Марияйы чи зыдта, уыдоны се ппæты дæр дисы æфтыдта йæ диссаджы удыхъæдæй æмæ адæймаджы миниуджытæй. Уыди домаг зондамонæг, фæлмæн мад æмæ нана. Котолиты Мария не хсæн нал ис 7 азы. Фæлæ йæ ном цæры. Йæ кадæн мысæн изæрмæ æрбацыдысты йæ хъæуккæгтæ, ахуыргæнинæгтæ, æмкусджытæ, хæстæджытæ æмæ хиуæттæ. Бацæттæ сын кодтой хъæздыг программæ. Концерты архайдтой паддзахадон филармонийы æмæ Гæздæнты Булаты номыл национ инструментты оркестры артисттæ. Мадзал уыд - Национ музейы, Паддзахадон филармонийы æмæ Ногиры культурæйы хæдзары иумæйаг проект. Азтæ цæуынц, фæлæ стыр артисткæйы æмæ цымыдисаг адæймаджы ном цæры дарддæр.